Przymusowe badania psychiatryczne muszą mieć realne i uzasadnione przesłanki – cz. 3

Kontynuując wątek z poprzedniej części zwracam Państwu uwagę, że w świetle aktualnego orzecznictwa, postanowienie o potrzebie przyjęcia osoby chorej psychicznie do szpitala psychiatrycznego sąd opiekuńczy może wydać wyłącznie wówczas, gdy dołączona do wniosku opinia nie zostanie podważona w toku postępowania (postanowienie SN z dnia 12 lutego 1997 r., II CKU 72/96).

Co istotne, sama możliwość występowania zaburzeń psychicznych oraz pogorszenia stanu psychicznego nie wystarczy, by orzec o umieszczeniu bez zgody w szpitalu psychiatrycznym. Konieczne jest ustalenie, iż dana osoba jest chora psychicznie i że bez podjęcia przymusowego leczenia pogorszenie jej zdrowia psychicznego będzie znaczne (tak: postanowienie SN z dnia 6 sierpnia 2014 r., V CSK 145/14, LEX nr 1504765).

Orzeczenie o potrzebie poddania określonej osoby leczeniu psychiatrycznemu bez jej zgody wymaga ustalenia i wskazania na konkretne okoliczności, które usprawiedliwiają wnioskowanie, że zaniechanie takiego leczenia spowoduje znaczące pogorszenie się jej zdrowia psychicznego, a nie samo tylko pogorszenie się lub brak poprawy stanu jej zdrowia psychicznego (zob. postanowienie SN z dnia 24 stycznia 2014 r., V CSK 543/13, postanowienie SN z dnia 13 czerwca 2013 r., IV CSK 126/13).

Jak słusznie podniósł Sąd Najwyższy, przez pojęcie „znaczne pogorszenie stanu zdrowia psychicznego” – uwzględniając art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.z.p. – należy rozumieć doprowadzenie się przez osobę chorą psychicznie, na skutek niepodejmowania leczenia, do stanu uniemożliwiającego jej funkcjonowanie w rodzinie, w miejscu zamieszkania lub w pracy. Takie rozumienie tego pojęcia pozwala ograniczyć hospitalizację przymusową tylko do tych osób, dla których jest ona niezbędna. Nie należy bowiem ułatwiać jej stosowania wobec osób chorych psychicznie, które zachowują się w sposób nawet rażąco odbiegający od wymagań społecznych, ale mogą funkcjonować bez większych trudności w rodzinie, miejscu zamieszkania i pracy (postanowienie SN z dnia 22 kwietnia 2010 r., V CSK 384/09).

Warto wskazać, że komentowana ustawa o ochronie zdrowia psychicznego wymaga prognozy „znacznego” pogorszenia stanu zdrowia psychicznego osoby objętej postępowaniem w trybie art. 29, nie wystarczy więc samo tylko jego „pogorszenie”. Perspektywa „zwykłego” pogorszenia stanu zdrowia nie jest bowiem wystarczająca do wydania orzeczenia na podstawie art. 29 ust. u.o.z.p. (postanowienie SN z dnia 16 kwietnia 2009 r., I CSK 402/08). Nadto, sama „prognoza, że umieszczenie w szpitalu wpłynie pozytywnie na stan zdrowia osoby chorej nie jest przesłanką orzeczenia o przymusowym umieszczeniu w szpitalu na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1” (vide: postanowienie Sądu Naj wyższego z 27 lutego 2008r., w sprawie sygn. akt III CSK 318/07).

(Autor: Damian Prędota)

Zapraszamy do współpracy z Do Prawdy! Kontakt: kontakt@doprawdy.info