Przymusowe badania psychiatryczne muszą mieć realne i uzasadnione przesłanki (cz. 5)

Kontynuując wątek z poprzedniej części, przytoczę ostatnie niezwykle ważne wyroki, które jednoznacznie wskazują, kiedy faktycznie można mieć wątpliwości co do zdrowia psychicznego danej osoby.

Orzecznictwo wskazuje różne przyczyny mogące stanowić przesłanki do powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do poczytalności sprawcy. Można je podzielić na przyczyny o charakterze medycznym oraz przyczyny o charakterze faktycznym. Do tych drugich zaliczyć można m.in.:

a) brak racjonalnego uzasadnienia dopuszczenia się przestępstwa lub całkowicie nieadekwatna motywacja oskarżonego do konkretnego czynu (wyrok SN z 11 stycznia 1989 r., sygn. akt V KRN 268/88, OSNPG 1989, nr 8, poz. 97);

b) utrudniony kontakt z oskarżonym i sprawianie wrażenia człowieka, który nie rozumie zadawanych mu pytań i wyraża się z trudnością (wyrok SN z 19 czerwca 1987 r., sygn. akt IV KR 197/87, OSNKW 1987, nr 11–12, poz. 109);

c) odbiegająca od normy treść pism procesowych oskarżonego (wyrok SN z 9 grudnia 2002 r., sygn. akt IV KKN 150/00, LEX nr 75495);

d) zachowanie sprawcy odbiegające w sensie życiowym od postępowania ludzi normalnych pod względem psychicznym (wyrok SN z 20 czerwca 1986 r., sygn. akt III KR 154/86, OSNPG 1987, nr 4, poz. 50; wyrok SN z 23 kwietnia 1979 r., sygn. akt I KR 50/79, LEX nr 21811).

Należy jednak zauważyć, że stwierdzenie w punkcie d powyżej może budzić pewne wątpliwości o charakterze praktycznym. Wchodzimy tu bowiem w pojęcie normy psychicznej, które nie jest jednolite. Przykładowo norma w psychologii i psychiatrii to konstrukt naukowy wyznaczający granice zachowań normalnych człowieka. Nie jest jednoznaczna i nie określa jasno, jakie zachowania są patologiczne. Ze względu na znaczną szkodliwość społeczną i wartość stygmatyzującą diagnozy psychologicznej i psychiatrycznej określenie, że dane zachowanie jest ,,nienormalne”, wymaga nie tylko fachowej wiedzy, ale także świadomości następstw takiej diagnozy.

Na tym zakończę serię artykułów o badaniach psychiatrycznych.

(Autor: Damian Prędota)

Zapraszamy do współpracy z Do Prawdy! Kontakt: kontakt@doprawdy.info